Ze wist één ding zeker toen ze aan haar opleiding begon: werken met oudere mensen met een verstandelijke beperking was niets voor haar. Het liep, zoals dat vaker gaat met stellige overtuigingen, volledig anders. Marion Wisse (59) werkt inmiddels al sinds 1986 bij Siloah. Uitgezonderd de jaren dat haar kinderen klein waren. Een gesprek over bijna veertig jaar zorggeschiedenis, de kunst van het relativeren en de onschatbare waarde van een gesprek op gelijk niveau.
Het is 1986. De arbeidsmarkt is krap en banen in de zorg zijn schaars. Voor een pas afgestudeerde Marion Wisse betekent het eindeloos kranten doorspitten, op zoek naar die ene advertentie. ‘Je moest echt allerlei kranten kopen om te zorgen dat je dé advertentie vond,’ herinnert ze zich. ‘En als je dan iets vond, was je al lang blij. Als het dan ook nog leuk was, had je dubbel geluk.’ Dat dubbele geluk vond ze in een advertentie in het Reformatorisch Dagblad: de Beukelaar in ’s-Gravenpolder zocht personeel. Het sollicitatiegesprek herinnert ze zich als de dag van gisteren. ‘Het was een leuk en functioneel gesprek, maar vooral ook gezellig. De sfeer was goed.’ Het was de start van een loopbaan die dit jaar haar 38ste verjaardag viert.
Toch was die lange carrière in de gehandicaptenzorg allesbehalve vanzelfsprekend. Tijdens haar opleiding Kinder- en Jeugdverzorging aan de toenmalige Sara Nevius-school in Amersfoort, de voorloper van het Hoornbeek College, moest Marion stagelopen. ‘Ik had tegen mijn stagebegeleiding gezegd: ‘Alles wil ik, maar ik weet één ding zeker: ik ga nooit bij oudere mensen met een verstandelijke beperking werken’,’ vertelt ze lachend. Het klassieke verhaal: er was nergens anders een plek dan op een dagverblijf voor ouderen. ‘Ik dacht, dit wordt heel vervelend. Maar er was geen keuze. En wat bleek? Ik vond het eigenlijk heel leuk. Dit is het wel, dacht ik.’
De zorgwereld waarin Marion in 1986 terechtkwam, is nauwelijks te vergelijken met nu. Kleinschalig wonen was nog een toekomstvisioen. ‘Cliënten woonden in een hele grote groep van 24 mensen,’ legt ze uit. ‘Er werd gekookt in grote pannen, de bergen was- en strijkgoed waren enorm. Het was de zorg zoals die overal in Nederland was.’ Inmiddels is de locatie in ’s-Gravenpolder uitgegroeid tot drie verschillende woonvormen: de Beukelaar voor ouderen die ook lichamelijke zorg nodig hebben, de Rondas voor bewoners die zelfstandiger kunnen wonen, en de Boog, waar Marion voornamelijk werkt. ‘Daar woont de werkzame populatie, mensen die meedoen in het maatschappelijk leven,’ legt ze uit.
Als begeleider en coördinator zorg op de Boog omvat haar werk het hele spectrum van het leven. Van helpen bij de dagelijkse levensbehoeften als dat nodig is, tot meegaan naar de dokter of de kerk en het onderhouden van sociale contacten. ‘Je begeleidt ze eigenlijk in alles. Wat je bij je eigen kinderen zou doen.’
Wanneer het gesprek komt op de campagne ‘Laat je hart spreken’, en de voldoening die ze uit haar werk haalt, is Marion bedachtzaam. Ze is terughoudend over de term ‘dankbaar werk’. ‘Ik vind dat altijd een lastige,’ zegt ze. ‘ ben de medewerkers van de Albert Heijn ook dankbaar als zij de koffie aanvullen. Alsof wij iets magisch of heel bijzonders doen. Nee, ik ben er gewoon. Het ‘zijn’, meedenken, meebewegen en begrip tonen. Dát is het.’
Toch zijn er in dat ‘gewone’ zijn talloze waardevolle momenten te vinden. De echte ‘pareltjes’, zoals ze die noemt, zitten niet in grote successen, maar in de kleine, menselijke interacties. ‘Laatst had ik een gesprek met een bewoner die zei: ‘Ik ben zo autistisch, ik kan het gewoon niet’. Dan vraag ik: ‘Wat houdt dat voor jou in? Kun jij het mij uitleggen, want ik heb dat niet’. Dan heb je een menswaardig gesprek op gelijk niveau. Zij legt mij iets uit wat ik niet uit ondervinding weet. Dat vind ik waardevol. En als je dan later terugkrijgt: ‘Toen luisterde je gewoon echt naar me’, dan weet je dat het goed is. Een mens wil gezien en gehoord worden.’
Een ander belangrijke waarde in haar begeleiding is keuzevrijheid. ‘Keus is een soort codewoord,’ stelt Marion. ‘Laat mensen kiezen. Als iemand vraagt of ik kleren wil pakken, vraag ik altijd: ‘Wat wil je aan? Waar heb je zin in?’ Het is voor mij geen kunst om de eerste de beste jurk te pakken, maar ook zij hebben het idee van: ik zit slecht in mijn vel, ik wil vandaag een saaie jurk. Laat mensen in hun waarde.’
Hoe ziet zo’n avonddienst eruit? Marion neemt ons mee. ‘Het begint om vier uur met de overdracht: wat speelt er, is er iemand ziek, zijn er bijzonderheden? Daarna ga ik zo snel mogelijk naar de groep om met alle zes de bewoners even een persoonlijk gesprekje te hebben. Even een praatje, contact maken. Een lijntje leggen, noemen we dat. Als je dat hebt, loopt de rest van de avond eigenlijk vanzelf.’
Rond half zes wordt er gezamenlijk gegeten, een functioneel en rustig moment. De maaltijd wordt afgesloten met Bijbellezen, zingen en gebed, vaak met orgelbegeleiding door een van de bewoners. De avond vult zich daarna met individuele bezigheden. ‘Deze groep vindt het lastig om samen iets te doen, want dan moet je op elkaar wachten en naar elkaar luisteren,’ legt Marion uit. Het is een realiteit waar ze begrip voor heeft. ‘Bewoners hebben elkaar niet uitgekozen. Ik zou het ook lastig vinden als ik alle dagen met mijn buren in één huis zou moeten zitten. Daarom bieden we ook rustmomenten en begeleiding op hun eigen appartement.’ De avond eindigt met een ronde langs alle kamers voor hulp bij medicatie, tandenpoetsen of gewoon een laatste gesprek, waarna de overdracht aan de slaapdienst volgt.
Een cruciale eigenschap is het uitstralen van kalmte. ‘Ook al ben ik heel ongedurig omdat er nog veel moet gebeuren, dat straal ik niet uit naar de bewoners. Ik breng de rust in de groep. ‘Jongens, we hebben alle tijd, het komt allemaal goed’. Soms spreek ik ze aan op hun volwassenheid. Dan klaren we de klus met z’n allen. En als we dan zien dat het gelukt is, spreken we dat ook uit. ‘Zie je wel? Wij kunnen dit gewoon!’’
De christelijke identiteit is voor Marion de rode draad in haar werk. Het is meer dan bidden en danken voor het eten. ‘Op zondag gaan we met elkaar naar de kerk,’ vertelt ze. ‘Op zaterdag probeer ik de preek al voor te bespreken. Ik stuur ze op pad met een concrete vraag, zodat we er na de dienst over in gesprek kunnen. Wie wil er voorlezen aan tafel, wie wil er danken? Ik prijs ze als ze het doen, ook al vinden ze het spannend.
Deze verwevenheid van geloof en dagelijks leven is precies waarom ze al bijna veertig jaar voor Siloah kiest. ‘Ik vind het heel fijn dat de principes die Siloah heeft, dezelfde zijn als die ik zelf heb. Het is een verlengde van mijn eigen leven en mijn geloofsleven. Ik zou het heel lastig vinden om te werken in een voorziening waar ze aan God noch gebod doen. Hier vind ik herkenning, ook in de vragen die bewoners hebben.’
Wat heeft het werk haar persoonlijk gebracht? ‘Je leert relativeren,’ zegt ze direct. ‘Zowel op het werk als thuis. Dingen die heftig lijken, kun je met een professionele blik in een ander daglicht plaatsen.’ Maar bovenal ervaart ze vreugde. ‘Ik geniet er echt van. Ik ervaar het niet als ‘werken’. Omdat het in een huiselijke setting is, ga je gewoon door met de dingen die je thuis ook doet. Het is net een heel groot gezin.’
Voor wie twijfelt over een baan in de zorg heeft Marion een simpel, maar krachtig advies. ‘Zoek vooral contact en loop een poosje mee. Kom een keer mee-eten of een bakje koffie doen. Ik kan erover vertellen, maar je moet het ervaren.’ Ze benadrukt dat het werk op de Boog meer begeleiden is dan verzorgen. ‘We lopen naast iemand. En als iemand zijn hand uitsteekt omdat hij hulp nodig heeft, dan zijn we er. Wat is het knap als je om hulp durft te vragen. Daar kunnen we zelf nog veel van leren.’
Is jouw hart sneller gaan kloppen na het lezen van Marions verhaal? Sluit je dan aan bij onze campagne ‘Laat je hart spreken’. Ontdek hoe jij van onschatbare waarde kunt zijn. Kom het zelf ervaren: loop een dag mee of bekijk direct onze vacatures.